Plan spłaty w upadłości konsumenckiej to etap, który budzi najwięcej pytań, a jednocześnie decyduje o tym, ile realnie zapłacisz i kiedy Twoje długi zostaną umorzone. Dla wielu dłużników jest to ostatni krok dzielący ich od życia bez zadłużenia.
Mówiąc najprościej, plan spłaty to orzeczenie sądu, które określa, jaką kwotę i przez jaki czas upadły spłaca wierzycielom, a jaka część zobowiązań zostanie umorzona po jego wykonaniu. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy sąd ustala plan spłaty, jak długo trwa, od czego zależy wysokość raty oraz kiedy możliwe jest umorzenie długów całkowicie bez planu spłaty.
Czym jest plan spłaty wierzycieli?
Plan spłaty wierzycieli to postanowienie sądu wydawane na końcowym etapie postępowania upadłościowego. Sąd wskazuje w nim, w jakiej wysokości i w jakim terminie upadły ma spłacać poszczególnych wierzycieli oraz jaka część zobowiązań zostanie umorzona po prawidłowym wykonaniu planu.
To rozwiązanie kompromisowe. Wierzyciele odzyskują część należności w zakresie, na jaki pozwalają realne możliwości dłużnika, a dłużnik zyskuje jasną perspektywę zakończenia problemu i konkretną datę wyjścia z długów.
Co istotne, plan spłaty nie jest już zajęciem prowadzonym przez syndyka ani egzekucją komorniczą. Upadły samodzielnie reguluje ustalone raty, zgodnie z treścią orzeczenia sądu.
Kiedy sąd ustala plan spłaty?
Plan spłaty ustalany jest dopiero po zakończeniu zasadniczej części postępowania, czyli po ustaleniu listy wierzytelności i spieniężeniu majątku wchodzącego do masy upadłości.
Zanim sąd wyda postanowienie, w postępowaniu następują zwykle kolejno:
- ogłoszenie upadłości i powołanie syndyka,
- ustalenie składu masy upadłości oraz spis inwentarza,
- zgłoszenia wierzytelności i sporządzenie ich listy,
- likwidacja majątku i podział uzyskanych środków,
- ustalenie planu spłaty wierzycieli albo umorzenie zobowiązań bez planu.
Na tym etapie zarówno upadły, jak i wierzyciele mogą przedstawić swoje stanowisko co do proponowanych warunków. To ostatni moment, w którym da się realnie wpłynąć na wysokość rat.
Jak długo trwa plan spłaty?
Standardowo plan spłaty ustalany jest na okres nieprzekraczający 36 miesięcy. To najczęstszy wariant, obejmujący osoby, które popadły w niewypłacalność wskutek zdarzeń losowych, choroby, utraty pracy czy nietrafionych decyzji finansowych.
Jeżeli jednak sąd uzna, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty może zostać wydłużony i wynieść od 36 do 84 miesięcy. Ocena ta zawsze dotyczy konkretnej sprawy i konkretnych okoliczności.
Do okresu planu spłaty zalicza się także czas trwania samego postępowania w zakresie przewidzianym przepisami, dlatego faktyczny czas spłaty bywa krótszy, niż wynikałoby to z prostego liczenia miesięcy.
Od czego zależy wysokość raty?
Wysokość raty nie jest wynikiem prostego podzielenia długu przez liczbę miesięcy. Sąd ustala ją na podstawie realnych możliwości zarobkowych upadłego oraz kosztów utrzymania jego i osób pozostających na jego utrzymaniu.
Znaczenie mają między innymi wysokość dochodów, sytuacja rodzinna, liczba dzieci, koszty mieszkania, stan zdrowia i wydatki na leczenie, a także wysokość niezaspokojonych wierzytelności. Uwzględniane są również potrzeby mieszkaniowe upadłego.
W praktyce raty bywają bardzo różne: od kilkudziesięciu złotych miesięcznie przy skromnych dochodach i licznej rodzinie, po kwoty rzędu kilkuset lub kilku tysięcy złotych przy wysokich zarobkach. Dlatego rzetelne wykazanie swojej sytuacji finansowej ma tu ogromne znaczenie.
Obowiązki upadłego w trakcie planu spłaty
Wykonywanie planu spłaty to nie tylko regulowanie rat. Upadły ma również obowiązki informacyjne, których zaniedbanie może kosztować go całe oddłużenie.
Co roku, w terminie do końca kwietnia, upadły składa sądowi sprawozdanie z wykonania planu spłaty za rok poprzedni, wskazując osiągnięte przychody, spłacone kwoty oraz nabyte składniki majątku o wyższej wartości. Ma też obowiązek informować sąd o istotnych zmianach swojej sytuacji.
W okresie wykonywania planu spłaty upadły nie może dokonywać czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem, jeżeli mogłoby to pogorszyć jego zdolność do wykonania planu. Zaciąganie nowych zobowiązań jest w tym czasie mocno ograniczone.
Plan spłaty - możliwe warianty rozstrzygnięcia
Nie każde postępowanie kończy się tak samo. To, jak sąd rozstrzygnie sprawę na końcowym etapie, zależy przede wszystkim od przyczyn niewypłacalności i możliwości zarobkowych upadłego. Poniżej opisujemy cztery warianty, które spotykamy najczęściej.
Plan spłaty do 36 miesięcy
Wariant podstawowy i najczęstszy. Sąd ustala raty na okres nieprzekraczający trzech lat, dopasowane do możliwości zarobkowych upadłego. Po prawidłowym wykonaniu planu pozostała część zobowiązań zostaje umorzona.
Plan spłaty od 36 do 84 miesięcy
Stosowany wtedy, gdy sąd stwierdzi, że upadły doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Okres spłaty jest wówczas dłuższy, ale sama możliwość oddłużenia nadal pozostaje otwarta.
Umorzenie zobowiązań bez planu spłaty
Możliwe, gdy osobista sytuacja upadłego w sposób oczywisty wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat. Dotyczy to najczęściej osób ciężko chorych, z orzeczoną niepełnosprawnością lub w podeszłym wieku, bez majątku i realnych perspektyw zarobkowych.
Warunkowe umorzenie zobowiązań
Rozwiązanie pośrednie, stosowane gdy niezdolność do spłat nie ma charakteru trwałego. Zobowiązania zostają umorzone warunkowo, a przez pięć lat sytuacja upadłego podlega kontroli. Jeżeli jego położenie się poprawi, sąd może ustalić plan spłaty.
Czy plan spłaty można zmienić lub uchylić?
Plan spłaty nie jest ustalony raz na zawsze. Jeżeli sytuacja upadłego istotnie się pogorszy, na przykład wskutek choroby lub utraty pracy, może on wnioskować o zmianę planu, w tym o obniżenie rat lub wydłużenie okresu spłaty. Wydłużenie jest możliwe w granicach przewidzianych przepisami.
Działa to jednak w obie strony. Trwała i istotna poprawa sytuacji majątkowej upadłego, wynikająca z innych przyczyn niż zwykły wzrost wynagrodzenia, może skłonić wierzyciela do wniosku o zmianę planu na mniej korzystny dla dłużnika.
Najpoważniejszym ryzykiem jest uchylenie planu spłaty. Grozi ono między innymi za niewykonywanie rat, ukrywanie dochodów lub majątku, niezłożenie sprawozdania czy zaciąganie zobowiązań ponad miarę. Skutek jest dotkliwy: zobowiązania nie zostają umorzone, a wierzyciele mogą ponownie dochodzić całości długu.
Co dzieje się po wykonaniu planu spłaty?
Po wykonaniu wszystkich obowiązków sąd wydaje postanowienie stwierdzające wykonanie planu spłaty i umorzenie pozostałych zobowiązań powstałych przed ogłoszeniem upadłości. To moment, dla którego prowadzi się całe postępowanie.
Trzeba jednak pamiętać, że umorzeniu nie podlegają wszystkie długi. Poza zakresem oddłużenia pozostają między innymi zobowiązania alimentacyjne, renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, kary grzywny i inne środki karne, obowiązek naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia, a także zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił.
Jeśli mieszkasz w Szczecinie lub województwie zachodniopomorskim i chcesz wiedzieć, jak w Twojej sprawie może wyglądać plan spłaty i jak wysokie będą raty, skontaktuj się z Kancelarią Wardyn ze Szczecina. Przeanalizujemy Twoją sytuację, oszacujemy realne warunki oddłużenia i poprowadzimy sprawę od wniosku aż do umorzenia długów.
Czym jest plan spłaty w upadłości konsumenckiej - podsumowanie
Plan spłaty w upadłości konsumenckiej to postanowienie sądu określające, ile i przez jaki czas upadły spłaca wierzycielom oraz jaka część długów zostanie umorzona po jego wykonaniu. Standardowo trwa do 36 miesięcy, a przy niewypłacalności zawinionej umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa od 36 do 84 miesięcy.
Wysokość raty zależy od możliwości zarobkowych upadłego oraz kosztów utrzymania jego i rodziny, dlatego bywa naprawdę niska. W szczególnych przypadkach sąd może umorzyć zobowiązania całkowicie bez ustalania planu spłaty albo umorzyć je warunkowo.
Najważniejsze jest to, że plan spłaty ma jasny koniec. Jego prawidłowe wykonanie prowadzi do umorzenia pozostałych zobowiązań, a więc do realnego wyjścia z długów. Warunkiem jest rzetelne przedstawienie swojej sytuacji i konsekwentne wypełnianie obowiązków przez cały okres jego trwania.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Czym jest plan spłaty w upadłości konsumenckiej?
To postanowienie sądu wskazujące, jakie kwoty i przez jaki czas upadły spłaca wierzycielom oraz jaka część zobowiązań zostanie umorzona po prawidłowym wykonaniu planu.
Jak długo trwa plan spłaty?
Co do zasady do 36 miesięcy. Jeżeli upadły doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, okres ten wynosi od 36 do 84 miesięcy.
Ile wynosi rata planu spłaty?
Zależy od możliwości zarobkowych upadłego i kosztów utrzymania jego oraz osób na jego utrzymaniu. Przy niskich dochodach i licznej rodzinie rata może wynosić nawet kilkadziesiąt złotych miesięcznie.
Czy można uniknąć planu spłaty?
Tak. Jeżeli sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje na trwałą niezdolność do dokonywania spłat, sąd może umorzyć zobowiązania bez ustalania planu spłaty.
Co się stanie, jeśli nie zapłacę raty?
Niewykonywanie obowiązków może doprowadzić do uchylenia planu spłaty. Wtedy zobowiązania nie zostają umorzone, a wierzyciele mogą ponownie dochodzić całego długu.
Czy plan spłaty umarza wszystkie długi?
Nie. Umorzeniu nie podlegają między innymi alimenty, renty odszkodowawcze, kary grzywny i obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, a także zobowiązania umyślnie nieujawnione przez upadłego.